Veelgestelde vragen

Wat is een lokaal fonds?

Een lokaal fonds is een door betrokken personen (vrijwilligers) zelfstandig geleide private stichting of organisatie, die mensen bij elkaar brengt om de leefbaarheid in de omgeving te verbeteren. Met tijd, betrokkenheid, ideeën en geld realiseert of initieert een lokaal fonds tal van uiteenlopende lokale projecten en initiatieven. Hiervoor werft een lokaal fonds inkomsten, bouwt een reserve op ten behoeve van de continuïteit en werkt zoveel mogelijk samen met partners.

ANTWOORD

Wat voor rechtsvorm heeft een lokaal fonds?

Een lokaal fonds heeft meestal de rechtsvorm van een stichting, maar een andere rechtsvorm zoals een vereniging of een fonds op naam is ook mogelijk.  Als er voor een verenigingsstructuur wordt gekozen is het wel belangrijk dat het om een officiële vereniging gaat met volledige rechtsbevoegdheid. Dit heeft te maken met de mogelijkheid voor het lokaal fonds om schenkingen, legaten en nalatenschappen te ontvangen – één van de mogelijke inkomstenbronnen van een lokaal fonds. Als de stichting een ANBI status heeft, of de vereniging een SBBI status, zijn zij vrijgesteld van schenk- en erfbelasting. Een coöperatie kan wel nalatenschappen of legaten ontvangen, maar geen ANBI of SBBI status krijgen en is daarmee dus ook niet vrijgesteld van schenk- en erfbelasting. Deze rechtsvorm is dus minder geschikt voor een lokaal fonds. 

ANTWOORD

Waar begin ik als ik een lokaal fonds wil oprichten?

U hebt informatie ingewonnen over wat een lokaal fonds is, er is aanleiding voor de oprichting van een lokaal fonds vanuit de lokale behoefte, u bent enthousiast geworden en u wilt zelf een lokaal fonds oprichten in uw gemeenschap. Waar begin je dan?  Eerst volgt een oriëntatiefase. Hierin onderzoekt u de mogelijkheden in uw gemeenschap: zijn er medestanders die samen met u een bestuur willen vormen? Welke behoeften leven er waar u met de projecten van het lokaal fonds op kunt aansluiten, welke mogelijkheden zijn er voor fondsenwerving en met welke partners kunt u samenwerken? Lokale Fondsen Nederland noemt deze eerste gesprekken met initiatiefnemers ook wel symbolisch "Keukentafelgesprekken": een nieuw initiatief ontstaat immers vaak aan de keukentafel. Als u medestanders hebt gevonden en de mogelijkheden voor het lokaal fonds in uw gemeenschap zijn kansrijk, dan volgt de oprichtingsfase.

In de oprichtingsfase volgen alle officiële stappen die nodig zijn voordat het lokaal fonds daadwerkelijk bestaat. Er worden bestuursleden gezocht, de ideeën voor het lokaal fonds worden vormgegeven in een beleidsplan, er wordt een aanvraagbeleid opgesteld met criteria waar aanvragen aan moeten voldoen, er wordt een website gebouwd, statuten opgesteld in een officiële akte bij de notaris,  het lokaal fonds wordt ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en er wordt een ANBI status aangevraagd. Als deze stappen zijn voltooid, kan er begonnen worden met de fondsenwerving. Als de eerste middelen geworven zijn en de eerste projecten gerealiseerd, dan is het lokale fonds een feit.

Wij komen graag in contact met initiatiefnemers of betrokkenen van nieuw op te richten lokale fondsen. Vanuit Lokale Fondsen Nederland bieden wij kennis en expertise om deze bewegingen in het land te ondersteunen.  Denk daarbij aan:

  • Het inrichten van de juiste structuur (rechtsvorm, bestuur, raad van advies etc.).
  • Communicatie (website en overige middelen).
  • Fondsenwerving (werven van donaties, sponsors, giften of nalatenschappen, vermogensfondsen).
  • Het leggen van verbinding (lokale overheden, maatschappelijke organisaties, etc.).
ANTWOORD

Hoe lang duurt het voordat een lokaal fonds is opgericht?

De periode vanaf het eerste idee tot en met de daadwerkelijke oprichting duurt gemiddeld een maand of acht. Soms kan het in een half jaar, maar in veel gevallen duurt de oprichting van een lokaal fonds ook een jaar. Het is belangrijk om hiervoor de tijd te nemen: de juiste bestuursleden te zoeken en de doelstellingen en het beleidsplan goed door te spreken en uit te werken, alvorens het lokaal fonds officieel wordt opgericht. Het bestaan van een lokaal fonds krijgt dan ook een duurzaam karakter.

ANTWOORD

Wat voor bestuursleden heb ik nodig voor een lokaal fonds?

Voor de oprichting van een lokaal fonds zijn ‘pioniers’ nodig: enthousiaste bestuursleden met een groot lokaal netwerk die bereid zijn de nodige tijd en energie te steken in de oprichting van een lokaal fonds. Een bestuurslid is in de oprichtingsfase gemiddeld een dagdeel per week kwijt aan bestuurstaken. Denk hierbij aan taken ten behoeve van de bekendheid van het lokale fonds, het opbouwen van relaties met partners, het ontwikkelen van het aanvraagbeleid en communicatie over de besteding van het geld. Gemiddeld zijn er bij de oprichting vijf initiatiefnemers betrokken. Een lokaal fonds heeft minimaal drie bestuursleden nodig: een voorzitter, een secretaris en een penningmeester. In veel gevallen telt een bestuur vijf bestuursleden.

ANTWOORD

Wat houdt een ANBI-status in?

ANBI is de afkorting van Algemeen Nut Beogende Instelling. Een organisatie met een ANBI-status draagt in haar doelstelling en activiteiten bij aan het ‘algemeen nut’. Kerken, goede doelen of culturele instellingen kunnen bijvoorbeeld een ANBI zijn.

Voordelen
Ook voor een Lokaal Fonds heeft een ANBI-status voordelen omdat giften aan een ANBI belastingvoordeel kan opleveren. Een lokaal fonds betaalt verder geen erf- of schenkbelasting. Om een ANBI te worden moet een lokaal fonds aan voorwaarden van de Belastingdienst voldoen, waaronder:

  • Ten minste 90 procent van haar activiteiten moeten gericht zijn op het algemeen belang.
  • De organisatie mag geen winstoogmerk hebben.
  • Er moet worden voldaan aan integriteitseisen.
  • De leiding of het bestuur mag niet over het vermogen beslissen alsof het privévermogen is. Er zijn ook voorwaarden aan de opbouw van vermogen gesteld.
  • Er moet een beleidsplan zijn.
  • De regels voor het uitkeren van onkostenvergoedingen dienen te worden gevolgd en kosten en bestedingen moeten redelijk in evenwicht zijn.


Publicatieplicht
Sinds 1 januari 2014 moeten ANBI’s aan meer regels voldoen waaronder een verplichting van publicatie van organisatiegegevens.

Meer informatie is te vinden op de website.

ANTWOORD

Hoe komt een lokaal fonds aan geld?

Om aan geld te komen werft een lokaal fonds geld in de lokale gemeenschap. Er kunnen drie doelgroepen onderscheiden worden voor de fondsenwerving van lokale fondsen: particulieren, bedrijven en vermogensfondsen. Bij particulieren kan gedacht worden aan het werven van donaties, giften, nalatenschappen of fondsen op naam. Bijvoorbeeld in samenwerking met een lokaal notariskantoor. Daarnaast zijn Charity Events, inzamelingsacties en crowdfunding veelvoorkomende vormen van fondsenwerving onder particulieren.Bij fondsenwerving bij bedrijven kan onder meer gedacht worden aan sponsoring door bedrijven in de vorm van geld, maar ook aan materiële steun of steun in de vorm van menskracht of expertise.

Vermogensfondsen ondersteunen maatschappelijke projecten vanuit de rendement op het vermogen. In het Fondsenboek van de Vereniging van Vermogensfondsen (FIN) staan zo’n 700 fondsen. Sommigen zijn bereid om een startdonatie voor de oprichting van een lokaal fonds te verstrekken, of om als verdubbelaar op te treden als aan de juiste voorwaarden is voldaan.

Voor elk van deze groepen geldt een eigen specifieke aanpak. Lokale Fondsen Nederland heeft handreikingen ontwikkeld (klik hier om naar de handreikingen fondsenwerving op deze website te gaan) en geeft ondersteuning en advies op maat aan lokale fondsen met vragen over fondsenwerving. Daarnaast biedt Lokale Fondsen Nederland workshops fondsenwerving aan, zoals de workshop fondsenwerving bij bedrijven of de workshop crowdfunding, in samenwerking met crowdfundingsplatform Voorjebuurt.

Het is belangrijk dat een lokaal fonds een reserve opbouwt ten behoeve van de continuïteit. Van elke 100,- euro die binnenkomt, kan bijvoorbeeld 15 of 20 procent opzij gezet worden zodat er tegelijkertijd een reserve opgebouwd wordt zodat het lokale fonds projecten kan blijven ondersteunen, ook als de inkomsten (tijdelijk) minder zijn. In een enkel geval start een lokaal fonds met een stamvermogen, bijvoorbeeld verkregen uit een nalatenschap of schenking. Wanneer dit over aanzienlijke bedragen gaat, is het mogelijk dat een lokaal fonds naast de inkomsten uit fondsenwerving ook projecten kan ondersteunen met de rendementen van het vermogen. In dergelijke gevallen is deskundig advies van een vermogensbeheerder raadzaam. 

ANTWOORD

Wat voor soort projecten steunt een lokaal fonds?

Het verbeteren van de leefbaarheid op lokaal niveau staat centraal bij een lokaal fonds. Dat betekent dat er projecten op verschillende terreinen geïnitieerd en gerealiseerd kunnen worden. De projecten variëren van zorg en welzijn, natuur en milieu, kunst en cultuur, educatie, sport, ouderen en jongeren. Het is belangrijk om daarbij te kijken naar de lokale behoeften. Deze zijn in elke lokale gemeenschap weer anders: op Texel zullen de lokale behoeften en projecten anders zijn dan in een stad als Amsterdam.  

ANTWOORD